آیا میدانید ریکلوزر هوایی گازی چیست و در چه شرایطی میتوان از آن استفاده کرد؟ با نحوة نصب ریکلوزر هوایی آشنایی دارید؟ ریکلوزر از جمله تجهیزاتی به حساب میآید که میتوانیم از آن در شبکههای توزیع و انتقال برق به عنوان یک بریکر هوایی بهره ببریم. در واقع، یک دستگاه ریکلوزر هوایی در سطح فشار متوسط شامل بریکر قابل نصب در فضای آزاد، تابلو کنترل، کابلهای ارتباطی، ترانس تغذیه و سایر یراق آلات نصب میشود. در ادامه، به بررسی این اتوماسیون خواهیم پرداخت.
دسترسی سریع
هر آنچه که باید درباره ریکلوزر هوایی گازی بدانید!

نگاهی بر چیستی ریکلوزر هوایی
پیش از هر چیزی لازم است که در گام اول با چیستی ریکلوزر هوایی گازی آشنا شویم. در حالت کلی، ریکلوزر نوعی تجهیز به حساب میآید که در شرکتهای توزیع برق به صورت بریکر هوایی به همراه تابلوی کنترل مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. بریکر برای ایجاد توانایی قطع و وصل جریانهای اتصال کوتاه بایستی مجهز به یک سیستم خاص به منظور خاموش کردن قوس الکتریکی گردد. این سیستم میتواند با در نظر داشتن مدل و برند، از جمله حالات مختلف گازی، روغنی، خلاء و یا ترکیبی از این موارد باشد که ما در این راهنما بر روی نوع گازی تمرکز داریم.
علاوه بر این، ریکلوزر باید مکانیزم فوقالعاده پُر سرعتی برای قطع و وصل کردنهای مکرر و پی در پی داشته باشد. جالب است بدانید که امروزه ریکلوزرها دارای مکانیزم مگنتی بوده و در کنار این که سرعت بسیار بالایی در قطع و وصل کردن نشان میدهند، تعداد قطعات مکانیکی و میزان مصرف انرژی توسط آنها نیز بهینهسازی شده و کاهش پیدا کرده است. قابل ذکر است که این سیستم طول عمر بالایی داشته و به همین علت میتوانیم از ریکلوزر هوایی گازی سالیان سال بدون نگرانی در مورد تعمیرات و خرابی استفاده کنیم.
نحوة عملکرد ریکلوزر هوایی گازی
یکی از مهمترین نکاتی که بایستی در رابطه با نحوة عملکرد و نصب ریکلوزر هوایی گازی در نظر قرار گیرد، این است که شبکه مورد نظر به صورت کاملاً دقیق بررسی و تحلیل شود. فرآیند مذکور تحت عنوان پروسه جایابی مشهور بوده در طی آن پارامترهای مختلفی همچون طول شبکه، تعداد کلیدها، بارهای حساس، نقاط مانوری، مناطق حادثهخیز و مواردی از این دسته بررسی میشوند. قابل ذکر است که میتوان ریکلوزر هوایی گازی را به صورت انفرادی و یا با استفاده از تجهیزات خودکار دیگری همچون سکشنالایزر در شبکه نصب نمود.
عملکرد این تجهیزات بدین شکل است که ریکلوزر فانکشنهای ولتاژ و جریان را در نظر گرفته و بر اساس آن انواع خطا را تشخیص داده و شبکه معیوب را جدا میکند. در واقع، با کمک این ویژگی از قطع شدن برق در کل فیدر از طریق بریکر اصلی جلوگیری خواهد شد. افزون بر این، زمانی که ریکلوزر هوایی در شبکه نصب شده و اتوماسیون آن راهاندازی میشود، امکان اجرای مجدد عملیات وصل بدون دخالت انسان فراهم خواهد شد.
از دیگر مواردی که بایستی در رابطه ریکلوزر هوایی گازی بدانید این است که با نصب این دستگاه، خطاهای گذرا در کوتاهترین زمان ممکن برطرف شده و در نهایت بازه زمانی خاموشی به طرز قابل توجهای کاهش پیدا خواهد کرد. چنانچه خطاهای گذرا دوام داشته باشند، با استفاده از ریکلوزر میتوان در بازه زمانی کوتاهی بخش معیوب را از شبکه جدا کرد؛ در چنین شرایطی ریکلوزر در حالت قفل قرار داده خواهد شد.
بعد از این که ریکلوزر هوایی گازی قفل شود، بایستی نیروی متخصص در این حوزه اقدام به بررسیهای لازم کرده و پروسه عیبیابی را انجام دهند. یکی از مهمترین مواردی که پیشنهاد میشود در این شرایط مد نظر قرار گیرد، نحوة عملکرد ریکلوزر هوایی گازی و چگونگی قفل شدن آن است. در واقع، بایستی مرکز کنترل مواردی نظیر جریان عملکرد، نوع خطای به وجود آمده، قفل شدن دستگاه و هر آن چه که به این فرایند مربوط بوده را به سرعت بداند تا بتواند خاموشی به وجود آمده را در کوتاهترین زمان ممکن برطرف کند.
تفاوت ریکلوزر هوایی گازی با سکشنالایزر

به علل مختلفی این دو با یک دیگر متفاوت هستند؛ به همین دلیل نمیتوان از آنها به جای یکدیگر بهره برد. سکسیونرهای موتوردار و سکشنالایزرها مجهز به سیستم قطع و وصل ضعیفتر در بخش قدرت هستند. همچنین، مکانیزم این تجهیزات نیز بسیار کند است؛ کنتاکتهای قدرت که برای این کلیدها تعبیه شده به منظور قطع و وصل جریان نامی مورد استفاده قرار گرفته و در مقابل جریان اتصال کوتاه عملکرد ضعیفی دارند.
قابل ذکر بوده که کنتاکتهای سکسیونر و سکشنالایزر فقط در حالت بسته توانایی عبور دادن جریان اتصال کوتاه از خود را داشته و ما مجاز به قطع کردن آنها در شرایط اتصال کوتاه نخواهیم بود. همچنین، سکسیونرها و سکشنالایزرها قدرت محدودی در وصل جریان اتصال کوتاه دارند و به همین علت عمر مفید آنها به مراتب کوتاهتر است.
اکثر سکسیونرها و سکشنالایزرها از موتور به طور مستقیم به منظور قطع و وصل کردن مکانیزم بهره میبرند که این روند بسیار کُند است. این روند در بریکرهای زمینی به شکل فنر شارژ شده و در بریکرهای هوایی با کمک مگنت صورت میگیرد؛ از این رو در بریکرها به مراتب سرعت بالاتر است. قابل ذکر است که سرعت مکانیزم به همراه تشخیص به موقع رله میتواند موجب ایجاد یک سیستم ایمنی بسیار سریع و قابل اطمینان شود.
نکات نصب ریکلوزر هوایی گازی
اولین موضوعی که بایستی در رابطه با نصب ریکلوزرهای هوایی بدانید این است که امکان استفاده از چند دستگاه ریکلوزر در یک شبکه توزیع وجود دارد. نحوه نصب این دستگاهها میتواند به صورت شاخهای یا پشت سر هم باشد تا قابلیت اطمینان شبکه افزایش پیدا کند. در مدل شاخهای هر کدام از ریکلوزر هوایی گازی روی یک فرعی قرار داده میشوند. در این شیوه آرایش میزان خطاها در فرعیها منجر به قطعی کامل فیدر نشده و تنها محدود به همان قسمت است. البته باید در نظر داشته باشید که استفاده از چندین ریکلوزر به صورت همزمان هزینه زیادی داشته، اما منجر به محدود شدن تعداد دفعات قطع و وصل شدن و تنشهای ایجاد شده بر روی سایر تأسیسات خواهد شد.
امکان نصب چند ریکلوزر هوایی گازی به صورت پشت سر هم روی یک فیدر فراهم است. روش مذکور نیز هزینه زیادی داشته و امکان اجرای آن به اشکال مختلفی فراهم خواهد بود؛ از جمله موارد مهم در فرایند نصب این تجهیزات میتوان به امکان وجود مانور بار اشاره داشت؛ در واقع اگر دو فیدر با یکدیگر یک نقطه رینگ داشته باشند، امکان استفاده از حالت کنترل حلقه یا لوپ کنترل فراهم میشود. در کنترل حلقه امکان خطایابی و مانور به صورت اتوماتیک فراهم شده و در کنترل حلقه نقش و تعداد ریکلوزرها میتواند متفاوت باشد.
لازم به ذکر است که اگر از چند ریکلوزر روی یک شبکه شعاعی و بدون نقطه مانور استفاده شود، باید تمامی الزامات مخصوص نظیر تنظیمات حفاظتی و تعداد وصلهای جدید رعایت گردند. در این شیوه، هر یک از دستگاههای ریکلوزر وظیفه دارند که از یک بخش مشخص از فیدر محافظت کرده و به عنوان پشتیبان نیز نقش ایفا کنند. البته باید در نظر داشت که تنظیمات این دو موجب تداخل وظایف آنها نشود.
راهنمای میدانی خرید و انتخاب ریکلوزر هوایی گازی؛ از مشخصات تا استعلام واقعی

اگر تا به حال در یک روز بارانی یا بادی درگیر قطعی فیدرهای فشار متوسط شده باشید، میدانید که اعزام اکیپ عملیات به نقاط صعبالعبور فقط برای بالا زدن یک فیوز چقدر زمانبر و هزینهبر است. ریکلوزر هوایی گازی دقیقاً برای حل همین سردرد مهندسی طراحی شده؛ کلیدی هوشمند که فرق بین یک شاخه درخت گذرا و یک اتصال کوتاه واقعی را میفهمد و مانع خاموشیهای طولانیمدت شبکه میشود.
اما در بازار شلوغ لاله زار و وندورلیستهای سختگیرانه توانیر، خرید ریکلوزر شبیه خرید تجهیزات روتین برق نیست. اینجا یک اشتباه کوچک در انتخاب سطح اتصال کوتاه یا نوع رله، کل تأییدیه پروژه را زیر سؤال میبرد.
جدول مقایسه فنی و کاربردی ریکلوزرهای پرمصرف بازار
برای اینکه نیازمندی خط را سریعتر با مدلهای موجود تطبیق دهید، تفاوت کلاسهای ولتاژی را در جدول زیر خلاصه کردهایم:
| رده ولتاژی | جریان نامی | قدرت قطع اتصال کوتاه | گاز عایق / مکانیزم | بهترین کاربرد میدانی |
| ۱۲ کیلوولت | ۴۰۰ تا ۶۳۰ آمپر | ۱۲.۵ کیلوآمپر | گاز $SF_6$ / مگنتیک | ورودی پست شهرکهای صنعتی و کارخانجات اختصاصی |
| ۲۴ کیلوولت | ۶۳۰ آمپر | ۱۲.۵ تا ۱۶ کیلوآمپر | محفظه وکیوم در تانک گاز | فیدرهای شهری و خطوط اصلی شبکه توزیع منطقهای |
| ۳۶ کیلوولت | ۶۳۰ تا ۸۰۰ آمپر | ۱۶ کیلوآمپر | گاز $SF_6$ با مقره سیلیکونی بلند | خطوط طولانی کوهستانی، بینپستی و مناطق مهآلود |
۴ نکتهای که فروشندگان کاتالوگی به شما نمیگویند
وقتی با نقشه و استعلام وارد بازار میشوید، چند فاکتور پشت پرده وجود دارد که اگر حواستان به آنها نباشد، در زمان نصب روی تیر دچار چالش میشوید:
۱. قصه باتریهای داخل تابلو کنترل
بزرگترین شوخی با یک ریکلوزر این است که شبکه بیبرق شود و رله کار نکند! داخل تابلوی کنترل، دو عدد باتری سیلد اسید قرار دارد که باید مدار فرمان را زنده نگه دارند. اگر ریکلوزری خریداری کنید که ماهها در انبار مانده و باتریهایش شارژ اولیه نشدهاند، در همان اولین حادثه شبکه کلید فرمان وصل مجدد را صادر نمیکند.
۲. سازگاری کنترلر با سیستم اتوماسیون (اسکادا)
خیلی از پیمانکاران ریکلوزر را میخرند و تازه روز تحویل پروژه به شرکت توزیع متوجه میشوند که پروتکل مخابراتی کنترلر با دیسپاچینگ منطقه همخوان نیست. مطمئن شوید کارت ارتباطی تابلو از پروتکلهای استاندارد مانند DNP3 یا IEC ۶۰۸۷۰ پشتیبانی میکند تا برای راهاندازی مودم مخابراتی به بنبست نخورید.
۳. پکیج جانبی؛ تله قیمتهای پایین
گاهی در استعلامها قیمتی میبینید که بهطرز مشکوکی پایین است. دلیلش ساده است: ترانس ولتاژ تغذیه ($PT$)، استراکچر نصب روی پایه بتنی و کابل ارتباطی را از روی دستگاه حذف کردهاند! برای راهاندازی دستگاه شما حتماً به یک ترانس تغذیه اختصاصی نیاز دارید تا ولتاژ ورودی کنترلر را تأمین کند.
۴. محافظت با برقگیر؛ بیمه عمر بوشینگها
ریکلوزر بالای بلندترین پایهها نصب میشود و مثل آهنربا صاعقه را جذب میکند. هرگز دستگاه را بدون نصب برقگیر پلیمری در دو طرف ورودی و خروجی بوشینگها برقدار نکنید؛ هزینه تعویض یک برقگیر ناچیز است، اما سوختن بوشینگ و محفظه گاز ریکلوزر میلیونها تومان خسارت روی دست پروژه میگذارد.
سؤالات متداول (FAQ)
۱. آیا ریکلوزر هوایی بدون ترانس تغذیه قابل بهرهبرداری است؟
خیر؛ تابلو کنترل ریکلوزر برای شارژ باتریها، عملکرد رلههای حفاظتی و ارسال سیگنال به مرکز اسکادا نیاز به یک ترانس ولتاژ اختصاصی ($PT$) دارد تا برق مورد نیاز مدار کنترل از خط تأمین شود.
۲. تفاوت اصلی ریکلوزر با سکسیونر گازی در چیست؟
سکسیونر هوایی گازی صرفاً یک کلید قطع زیر بار است و توانایی قطع جریانهای اتصال کوتاه را ندارد، در حالی که ریکلوزر یک دژنکتور هوشمند است که علاوه بر قطع اتصال کوتاه سنگین، عملیات وصل مجدد خودکار (Auto-Reclose) را انجام میدهد.
۳. زمان تحویل ریکلوزرهای هوایی چقدر است؟
بسته به برند سازنده، کلاس ولتاژی و نیاز به تأییدیه آزمونهای کارخانهای، زمان تحویل میتواند از موجودی انبار لاله زار (تحویل فوری) تا بازههای ساخت کارخانهای برای پروژههای عمده متفاوت باشد.
سخن پایانی
در این راهنما ضمن آشنایی با چیستی ریکلوزر هوایی گازی به بررسی نحوه عملکرد و تفاوت آن با سکسیونر نیز پرداختیم. همچنین، نکات نصب ریکلوزرهای هوایی را نیز مورد بررسی قرار دادیم. شما چه اطلاعات دیگری در مورد ریکلوزرها دارید؟ لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را در این باره با ما و کاربران وب سایت توزیع نیرو نوین به اشتراک بگذارید.


